 |
||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
||||
 |
 |
 |
 |
 |
||||
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Doelgroep: 7/8 Sectie: kennis van geestelijke stromingen Sectie: thema feesten Geschreven door: juf Naomi |
 |
|||||
De PaastijdOp de zondag na de eerste volle maan in de lente is het Pasen (op zijn vroegst op 22 maart). De Paastijd duurt echter officieel van Paaszaterdag tot Drievuldigheidszondag (de eerste zondag na Pinksteren).Kerkelijke oorsprongNadat de Joden circa 400 jaar als slaven in Egypte hadden geleefd, werden ze door God bevrijd. Met Pesach herdenkt het Joodse volk zijn uittocht uit Egypte onder aanvoering van Mozes. Ter ere hiervan werden vroeger lammetjes geslacht en speciale broden gegeten. Jezus is op deze herdenkingsdag (vrijdags) gekruisigd. Op zondag wilde men hem balsemen, maar het graf bleek leeg te zijn: Hij was uit de dood opgestaan. Met Pasen herdenken Christenen deze wederopstanding van Jezus.
Heidense oorsprongPasen zou zijn ontstaan uit een feest ter ere van de godin van de sensuele liefde of vruchtbaarheid: Astoreth/Astarte/Isjtar. Vroeger vond dit feest plaats rond 1 mei. De symbolen van deze godin waren de haas en het ei. Een andere verklaring is dat Pasen afstamt van een feestdag ter ere van de godin van de dageraad: Eostre, of van een lentefeest ter ere van de godin van licht en lente: Eastre. Het feest was bedoeld om de demonen van de winter te verjagen. Vaak werden hierbij paasvuren aangestoken op heuveltoppen. Veel van de symbolen rond het moderne Paasfeest zijn in deze heidense feesten terug te vinden. Zoals bij zoveel van onze feestdagen is ook hier een heidens gebruik dat moeilijk uit te bannen was door de kerk verbonden aan de Christelijke viering ervan. De overeenkomsten zijn ook eenvoudig te zien: het herrijzen van de zon tegenover het herrijzen van Jezus.Het ei Het maakt niet uit of je de heidense of christelijke versie van het feest voor ogen hebt. Het ei is bijna overal ter wereld symbool van de opstanding en dus hét symbool voor Pasen. Al eeuwen lang worden eieren beschilderd. Vroeger kleurde men eieren in de kleuren van het altaar en liet men ze in de kerk wijden. Vanuit niet-christelijk oogpunt waren de heldere kleuren waarmee eieren werden beschilderd een weerspiegeling van het zonlicht in de lente. Er werden vroeger al eier rolwedstrijden gehouden en eieren werden uitgewisseld tussen geliefden of (in de Middeleeuwen) aan bedienden cadeau gedaan. En nog steeds zijn eier spelletjes een leuke, ontspannen 'opleuking' van het Paas ontbijt. Het verstoppen van eieren hebben we te danken aan de oude gewoonte om eieren in akkers te begraven om deze vruchtbaar te maken. Nog steeds staan ouders op Paaszondag voor dag en dauw op om eieren te verstoppen die de kinderen even later met veel plezier en fanatisme mogen zoeken. De haas De paashaas is wel een heel bijzonder dier. Niet alleen is hij onzichtbaar, maar ook zou hij een gouden vacht hebben. Niet zo vreemd dat over zijn ontstaan verschillende verhalen de ronde doen. Net als het ei, is de haas te zien als vruchtbaarheidssymbool. Het was niet voor niets een van de symbolen van de vruchtbaar- heidsgodin Isjtar. Het konijn had voor ons wellicht meer voor de hand gelegen. Dit diertje werd echter pas in de Middeleeuwen in ons land gesignaleerd.
Een ander varhaal vertelt dat de paashaas eigenlijk een vogel is die zich zo had misdragen, dat hij voor straf in een haas werd veranderd. Nu mag hij nog maar één keer per jaar eieren leggen, die hij goed moet verstoppen. De meest logische verklaring lijkt wel te zijn dat eieren die door vogels in verlaten hazenlegers werden gelegd, per ongeluk werden aangezien voor 'hazeneieren'.
Het eerste eetbare paashaasje werd begin 1800 in Duitsland gemaakt van deeg en suiker. De Paashaas werd door Duitse immigranten in de achttiende eeuw meegenomen naar Amerika. In die tijd bouwden kinderen een nest waarin de Paashaas zijn eitjes kon achterlaten.
Het paasvuurHet paasvuur stamt uit de heidense oorsprong van ons Paasfeest. Vroeger werden op heuveltoppen vuren aangestoken om de demonen van de winter te verjagen. Vuur staat al eeuwen lang symbool voor reiniging en vruchtbaarheid.De PalmpasenstokDe Palmpasenstok heeft de vorm van een kruis en wordt met een aantal traditionele symbolen versierd. Allereerst de groene takjes (meestal buxus). Deze verwijzen naar de intocht van Jezus, die op een ezeltje Jeruzalem binnen reed. Hij werd hierbij ingehaald door mensen die hem met palmtakken toezwaaiden. Ronde vormen (kransen) mogen niet ontbreken, als symbool van de kringloop van het jaar en van het leven. Van oudsher zit er zelfs een hoepel om de stok. Bovenop de stok wordt een haantje van brooddeeg geprikt. De haan is het symbool van Jezus: hij kraait als de zon opkomt, maakt je wakker en vertelt je dat het licht eraan komt. Bovendien draaien haantjes op kerktorens hun snavel tegen de wind: een vogel met durf. Een andere verklaring is dat het haantje verwijst naar Petrus. Voordat de haan kraaide had hij drie keer gezegd dat hij Jezus niet kende. Deeg is daarnaast een teken van leven en kiemkracht. Het snoep dat tenslotte aan de stok wordt gehangen, geeft aan dat Palmpasen een feest is. Een andere verklaring van de symboliek van de Palmpaasstok is dat deze verwijst naar de Goede Week: · Goede Vrijdag: het houten kruis · Palmpasen: de palmtakjes · Witte Donderdag: de broodkip (het breken en delen van het brood bij het laatste avondmaal) · Pasen: eieren als teken van nieuw levenZweden In Zweden heerste lang het bijgeloof dat de toverkracht van heksen rond Pasen op zijn sterkst is en dat ze dan ook extra actief zijn. Op Witte Donderdag vliegen ze op hun bezems naar een bijeenkomst met de duivel op een plaats die 'blåkulla' wordt genoemd, om pas de zaterdag erna weer terug te keren. Om te kunnen vliegen smeerden de Paasheksen bezems (of andere voorwerpen) in met een geheim mengseltje. Ze verzamelden zich in een kerktoren in de buurt om de lange weg gezamenlijk voort te zetten. In deze kerktoren schraapten ze gelijk wat ijzer van de kerkklokken voor het geheime 'vliegmengsel'. Begrijpelijkerwijs is het in Zweden een bewijs van grote moed of domheid om de nacht van Witte Donderdag in een kerktoren door te brengen. In Zweden doen vele verhalen de ronde over jongemannen die dit toch waagden, vaak met de meest vreselijke gevolgen.
PaasheksenHet aansteken van de haard op Paasmorgen was ook omgeven met bijgeloof. Degene die op Paasochtend als eerste zijn haard aan had, zou één van de Paasheksen zijn. Daarnaast konden heksen bij terugkomst van Blåkulla klem komen te zitten in schoorstenen. Om er zeker van te zijn dat de schoorsteen 'veilig' was, moesten eerst negen verschillende soorten takken worden verbrand. U kunt zich voorstellen dat de schoorstenen op Paasmorgen pas laat rookten. Als bescherming tegen de rondwarende slechte krachten in deze periode werden vreugdevuren gebouwd, werd er in de lucht geschoten met geweren en werden heilige symbolen, zoals kruisen en sterren, op de deuren geschilderd. Men begroef psalmboeken in de tuin en hing zeisen en bijlen kruislings boven het vee. In het moderne Zweden is het stoken van het grootste vreugdevuur nog steeds een nationale sport. De vuurwapens zijn vervangen door vuurwerk.DymmelsonsdagenDe woensdag voor Pasen heet in Zweden Dymmelsonsdagen, en heeft iets weg van ons 1 aprilgebruik. Op deze dag is het de bedoeling bij iemand iets geks op zijn rug te hangen zonder dat hij dit merkt.Witte DonderdagOp Witte Donderdag of op Paasavond verkleedden Zweedse jongens en meisjes zich als heksen en bezochten ze de buren. Soms lieten ze hierbij een versierd kaartje (een Paaskaart) achter, in de hoop in ruil hiervoor iets lekkers of geld te krijgen. In West-Zweden worden rond deze tijd veel anonieme Paaskaarten bezorgd.Goede VrijdagOp Goede Vrijdag bezochten de jongemannen alle boerderijen in de omtrek en sloegen meisjes met berkentwijgen tot ze iets alcoholisch te drinken kregen. Op Paaszondag was het de beurt aan de meisjes om hetzelfde bij de jongemannen te doen.Werkblad Pasen1. Waarom vier jij Pasen?_______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ 2. Welke andere redenen zijn er om Pasen te vieren? _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ 3. Waarom vieren de Joden Pasen? _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ 4. Waarom denk je dat we nu nog steeds met Pasen eieren zoeken? Waarom hebben de kerken het niet verboden om eieren te gaan zoeken en verven. Want het is toch een heidens (niet kerkelijk) feest. _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ 5. Hoeveel dagen duurt Pasen in Zweden? _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ 6. Vat kort samen wat er allemaal gebeurt met Pasen in Zweden. _______________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________ 7. Klaar? Vraag de paaskleurplaat aan meester/juf en kleur deze zo mooi mogelijk in.  |
||||||
|
||||||
